# 康普頓效應 >[name= 阿文教授] > >[time= Dec 1, 2024] ###### tags: `阿文碎碎念` ------------------------------ :::success 在MAD40 我們介紹了康普頓散射。在這裡我們將康普頓散射的公式的推導呈現於此。 {%youtube iUlbijBOocI%} ::: ## 光子與電子的彈性碰撞: 把康普頓散射當作兩個粒子的彈性碰撞。首先兩個粒子的動量與能量守恆: \begin{equation} E_{\gamma}+E_{e}=E_{\gamma}'+E_{e}',\,\,\, \vec{p}_{\gamma}+\vec{p}_{e}=\vec{p}_{\gamma}'+\vec{p}_{e}' \end{equation} 在這裡 $E_{\gamma}$ 是入射光子的能量,$E_{\gamma}'$ 是散射光子的能量。$E_{e}$ 是碰撞前電子的能量, $E_{e}'$ 是碰撞後墊子的能量。$\vec{p}_{\gamma}$ 是入射光子的動量,$\vec{p}_{\gamma}'$ 是散射光子的動量。$\vec{p}_{e}$ 是碰撞前的電子動量,$\vec{p}_{e}'$ 則是碰撞後的電子動量。 依照愛因斯坦的光量子假設與特殊相對論,我們有 \begin{equation} E_{\gamma}=h\nu=\frac{hc}{\lambda},\,\,E_{e}=m_ec^2, \end{equation} 同樣我們也有 \begin{equation} E_{\gamma}'=h\nu'=\frac{hc}{\lambda'},\,\,E_{e}'=\sqrt{m_e^2c^4+c^2|\vec{p}_{e}'^2|} \end{equation} 我們把入射光子的動量方向設為 $x$ 軸,光子散射後的角度是$\theta$ 電子則是 $\phi$: \begin{equation} \vec{p}_{\gamma}=(\frac{h}{\lambda},0),\,\,\, \vec{p}'_{\gamma}=(\frac{h}{\lambda'}\cos\theta,\frac{h}{\lambda'}\sin\theta) \end{equation} \begin{equation} \vec{p}_{e}=(0,0),\,\,\, \vec{p}'_{e}=(p_e'\cos\phi,-p_e'\sin\phi) \end{equation} 兩個方向的動量要守恆,所以 \begin{eqnarray} \frac{h}{\lambda}&=&\frac{h}{\lambda'}\cos\theta+p_e'\cos\phi \\ 0&=&\frac{h}{\lambda'}\sin\theta-p_{e}'\sin\phi\\ \end{eqnarray} 移項以後得到 \begin{eqnarray} p_e'\cos\phi &=&\frac{h}{\lambda} -\frac{h}{\lambda'}\cos\theta \\ p_{e}'\sin\phi&=&\frac{h}{\lambda'}\sin\theta\\ \end{eqnarray} 上面兩式平方之後相加可得 \begin{eqnarray} p_{e}'^2&=&\left(\frac{h}{\lambda}-\frac{h}{\lambda'}\cos\theta\right)^2+ \frac{h^2}{\lambda'^2}\sin^2\theta\\ &=&\frac{h^2}{\lambda^2}+\frac{h^2}{\lambda'^2}\cos^2\theta+ \frac{h^2}{\lambda'^2}\sin^2-2\frac{h^2}{\lambda\lambda'}\cos\theta\\ &=&\frac{h^2}{\lambda^2}+\frac{h^2}{\lambda'^2}-2\frac{h^2}{\lambda\lambda'}\cos\theta\\ \end{eqnarray} 另一方面,由能量守恆我們得到 \begin{equation} \frac{hc}{\lambda}+m_ec^2=\frac{hc}{\lambda'}+\sqrt {m_e^2c^4+c^2p_e'^2} \end{equation} 上式移項後平方得到 \begin{eqnarray} \left(\frac{hc}{\lambda}+m_ec^2-\frac{hc}{\lambda'}\right)^2 &=&m_e^2c^4+p_e'^2 \\ \left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)^2+m_e^2c^4+2m_ec^2\left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)&=&m_e^2c^4+c^2p_e'^2 \\ \left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)^2+2m_ec^2\left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)&=&c^2p_e'^2 \\ \end{eqnarray} 但是先前由動量守恆我們得到 \begin{eqnarray} c^2p_e'^2&=&\left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)^2+2m_ec^2\left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)\\ &=&\frac{h^2c^2}{\lambda'^2}+\frac{h^2c^2}{\lambda^2}-\frac{2h^2c^2}{\lambda\lambda'}\cos\theta\\ \end{eqnarray} 綜合上面的結果我們得到 \begin{eqnarray} &&\frac{h^2c^2}{\lambda'^2}+\frac{h^2c^2}{\lambda^2} -\frac{2h^2c^2}{\lambda\lambda'}+2m_ec^2\left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)\\ &=&\frac{h^2c^2}{\lambda'^2}+\frac{h^2c^2}{\lambda^2}-\frac{2h^2c^2}{\lambda\lambda'}\cos\theta\\ \end{eqnarray} 整理以後得到 \begin{eqnarray} &-&\frac{2h^2c^2}{\lambda\lambda'}+2m_ec^2\left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right)=-\frac{2h^2c^2}{\lambda\lambda'}\cos\theta\\ &&2m_ec^2\left(\frac{hc}{\lambda}-\frac{hc}{\lambda'}\right) =\frac{2h^2c^2}{\lambda\lambda'}(1-\cos\theta)\\ \end{eqnarray} 通分之後得到 \begin{equation} 2m_ec^2\frac{\lambda'-\lambda}{\lambda\lambda'}=\frac{2hc}{\lambda\lambda'}(1-\cos\theta) \Rightarrow \lambda'-\lambda=\frac{h}{m_ec}(1-\cos\theta) \end{equation} 這正是康普頓發現的關係式! 此外我們還能得到 \begin{equation} E_{\gamma}'=\frac{E_{\gamma}}{1+\frac{E_{\gamma}}{m_ec^2}(1-\cos\theta)} \end{equation} ----------------------------- ## 反彈電子: 接著我們還可以決定碰撞後電子的方向。 由 \begin{eqnarray} p_e'\cos\phi &=&\frac{h}{\lambda} -\frac{h}{\lambda'}\cos\theta \\ p_{e}'\sin\phi&=&\frac{h}{\lambda'}\sin\theta\\ \end{eqnarray} 上述兩式相除得到 \begin{equation} \tan\phi=\frac{\frac{h}{\lambda'}\sin\theta} {\frac{h}{\lambda} -\frac{h}{\lambda'}\cos\theta} =\frac{\lambda\sin\theta} {\lambda' -\lambda\cos\theta} \end{equation} 將康普頓的關係式代入。 \begin{equation} tan\phi=\frac{\lambda\sin\theta} {\left(\lambda+\frac{h}{m_ec}\right)(1-\cos\theta)} \end{equation} 取其倒數可得 \begin{equation} \cot\phi=\frac{\left(\lambda+\frac{h}{m_ec}\right)(1-\cos\theta)}{\lambda\sin\theta}=\left(1+\frac{h\nu}{m_ec^2}\right)\tan\frac{\phi}{2} \end{equation} -------------------------- ![](https://i.imgur.com/q9oYAM7.png)